Burgemeester Hans van Daalen heeft op woensdag 15 juli 2026 de Zilveren Pauw uitgereikt aan de heer Peter Yska. De gemeente Ermelo heeft deze gemeentelijke erepenning toegekend op unanieme voordracht van de Werkgroep Joodse Slachtoffers Ermelo en de Vereniging Historisch Ermeloo. Yska ontvangt de eervolle onderscheiding voor zijn indrukwekkende, vrijwillige inzet in de afgelopen kwarteeuw ter behoud van het collectieve geheugen van het dorp.
Peter Yska geldt binnen de gemeente Ermelo al 25 jaar als dé autoriteit op het gebied van de lokale geschiedenis wat betreft de Tweede Wereldoorlog. Waar de blik in het dagelijks leven vaak gericht is op de toekomst, dook Yska onvermoeibaar de archieven in om verhalen die dreigden te vervagen voor het nageslacht te bewaren. Zijn speurwerk heeft geleid tot een dieper inzicht in de impact van de Tweede Wereldoorlog op de Ermelose gemeenschap.

Onmisbare steun aan het collectieve geheugen
Het onderzoek van de heer Yska resulteerde tot op heden in ongeveer 100 diepgravende artikelen in Van ’t Erf van Ermeloo, het verenigingsblad van de Vereniging Historisch Ermeloo. Daarbij richtte hij zich niet alleen op de grote historische lijnen, maar juist op de menselijke, individuele drama’s. Zo bracht hij gedetailleerd in kaart het lot van weggevoerde Joodse gezinnen – zoals de familie Staal uit de Stationsstraat en de kinderen Beem – en hij reconstrueerde de exacte locaties van arrestaties en wegvoeringen onder meer aan de Ericalaan en de Groeneweg.
Daarnaast verrichtte Yska baanbrekend onderzoek naar het wegvoeren van Joodse verstandelijk gehandicapten uit de Ermelose zorginstellingen ’s Heeren Loo en Veldwijk, en hij bracht de hartverscheurende correspondentie rondom deze kinderen aan het licht. Ook zijn militair-historisch onderzoek naar de Duitse aanwezigheid en de luchtafweer in de regio Ermelo / Harderwijk geldt als waardevolle historische bron.
Burgemeester van Daalen: “U heeft achterom gekeken naar de verhalen die dreigden te vervagen. Daarmee heeft u een immense bijdrage geleverd aan het collectieve geheugen van Ermelo en aan de bewustwording onder jongere generaties. U heeft Ermelo niet alleen historisch rijker gemaakt, u heeft gesproken voor verbinding, compassie en blijvende herinnering.”

Fundament onder 41 Stolpersteine

Het nauwgezette speurwerk van Peter Yska vormde tevens de directe wetenschappelijke en feitelijke fundering voor de plaatsing van maar liefst 41 Stolpersteine (struikelstenen) in de gemeente Ermelo. Deze gedenkstenen, geplaatst bij voormalige woon- en onderduikadressen, zorgen ervoor dat voorbijgangers dagelijks herinnerd worden aan de namen van lokale slachtoffers.